Jakie dane przygotować do zapytania o uszczelnienie?

Dobór odpowiedniego uszczelnienia zależy od kilku czynników technicznych. Im dokładniejsze informacje zostaną przekazane już na etapie zapytania, tym szybciej można określić właściwy profil, materiał oraz możliwy sposób wykonania elementu.

Najbardziej przydatne dane to: wymiary zabudowy, medium robocze, temperatura pracy, ciśnienie, rodzaj ruchu oraz oczekiwana funkcja uszczelnienia. W wielu przypadkach już te informacje pozwalają wstępnie dobrać odpowiednie rozwiązanie lub wskazać, jakie dane należy jeszcze uzupełnić.

1. Wymiary zabudowy

Podstawą doboru uszczelnienia są wymiary miejsca, w którym element ma pracować. W zależności od typu aplikacji mogą to być między innymi:

• średnica wałka, tłoczyska lub otworu,
• średnica zewnętrzna gniazda,
• szerokość rowka,
• głębokość rowka,
• wysokość zabudowy,
• luz montażowy,
• dostępna przestrzeń robocza.

Warto podać nie tylko wymiar samego zużytego uszczelnienia, ale również wymiary gniazda, w którym było zamontowane. Zużyty element może być rozciągnięty, zdeformowany, spęczniały albo częściowo wytarty, dlatego pomiar samego uszczelnienia nie zawsze jest wystarczający.

2. Medium robocze

Drugą ważną informacją jest medium, z którym uszczelnienie będzie miało kontakt. Może to być na przykład:

• olej hydrauliczny,
• smar,
• woda,
• para wodna,
• powietrze,
• paliwo,
• płyn chłodzący,
• środki chemiczne,
• produkty spożywcze,
• detergenty lub środki myjące.

Medium ma bezpośredni wpływ na dobór materiału. Nie każdy elastomer lub tworzywo techniczne nadaje się do kontaktu z olejem, chemią, wysoką temperaturą albo żywnością. W przypadku substancji chemicznych warto podać możliwie dokładną nazwę medium, jego stężenie oraz temperaturę pracy.

3. Temperatura pracy

Temperatura jest jednym z kluczowych parametrów przy wyborze materiału. Należy określić zarówno temperaturę stałą, jak i chwilowe skoki temperatury, jeżeli występują.

Przykładowo, inne materiały stosuje się przy pracy w temperaturze pokojowej, inne przy gorącej wodzie lub parze, a jeszcze inne w aplikacjach niskotemperaturowych. Wysoka temperatura może przyspieszać starzenie gumy, utratę elastyczności, pękanie lub trwałe odkształcenie uszczelnienia.

W zapytaniu warto podać:

• minimalną temperaturę pracy,
• maksymalną temperaturę pracy,
• temperaturę chwilową, jeśli występuje,
• częstotliwość zmian temperatury.

4. Ciśnienie robocze

Ciśnienie wpływa na dobór profilu uszczelnienia, twardości materiału oraz ewentualnej konieczności zastosowania pierścieni podporowych. Zbyt wysokie ciśnienie przy niewłaściwie dobranym uszczelnieniu może prowadzić do wyciskania materiału w szczelinę, przyspieszonego zużycia lub całkowitej utraty szczelności.

Warto podać:

• ciśnienie robocze,
• ciśnienie maksymalne,
• czy występują skoki ciśnienia,
• czy praca odbywa się statycznie, czy dynamicznie.

5. Rodzaj ruchu

Uszczelnienie może pracować w różnych warunkach ruchu. Do najczęstszych należą:

• praca statyczna,
• ruch posuwisto-zwrotny,
• ruch obrotowy,
• ruch wahliwy,
• ruch powolny lub szybki,
• praca okresowa albo ciągła.

Rodzaj ruchu ma znaczenie dla doboru profilu, materiału i wykończenia powierzchni współpracujących. Inne rozwiązanie będzie odpowiednie dla wałka obrotowego, inne dla siłownika hydraulicznego, a jeszcze inne dla połączenia statycznego.

6. Funkcja uszczelnienia

W zapytaniu warto określić, jaką funkcję ma spełniać element. Uszczelnienie może odpowiadać między innymi za:

• utrzymanie medium wewnątrz układu,
• ochronę przed zabrudzeniami z zewnątrz,
• zgarnianie zanieczyszczeń z tłoczyska,
• prowadzenie elementów ruchomych,
• podparcie uszczelnienia przy wysokim ciśnieniu,
• separację dwóch mediów,
• zabezpieczenie przed kurzem, wodą lub pyłem.

Dzięki tej informacji można szybciej ustalić, czy potrzebny jest O-ring, simmering, uszczelnienie tłokowe, tłoczyskowe, zgarniające, pierścień prowadzący, pierścień podporowy czy element wykonany indywidualnie.

7. Zdjęcie, rysunek techniczny lub zużyty element

Jeżeli dostępny jest zużyty element, zdjęcie lub rysunek techniczny, warto go dołączyć do zapytania. Nawet proste zdjęcie wykonane telefonem może pomóc w określeniu typu profilu, sposobu montażu i możliwego materiału.

Najlepiej przesłać:

• zdjęcie elementu z kilku stron,
• zdjęcie przekroju, jeśli element jest przecięty,
• zdjęcie miejsca montażu,
• rysunek techniczny z wymiarami,
• oznaczenia znajdujące się na starym uszczelnieniu,
• informacje o maszynie lub urządzeniu, w którym element pracuje.

Jeżeli uszczelnienie jest nietypowe, uszkodzone lub mocno zużyte, szczególnie pomocny może być rysunek zabudowy albo pomiar gniazda.

8. Warunki pracy w aplikacjach wymagających

W bardziej wymagających aplikacjach należy opisać warunki pracy szerzej. Dotyczy to szczególnie branż takich jak:

• przemysł chemiczny,
• przemysł spożywczy,
• farmacja,
• hydraulika siłowa,
• pneumatyka,
• maszyny rolnicze i budowlane,
• instalacje wysokotemperaturowe,
• układy z częstym myciem lub sterylizacją.

W takich przypadkach warto podać także cykl pracy, częstotliwość postoju, sposób czyszczenia instalacji, stosowane środki myjące oraz informację, czy element musi spełniać dodatkowe wymagania, na przykład kontakt z żywnością.

9. Ilość i sposób dostawy

Do zapytania warto dodać również informację o potrzebnej ilości. Inaczej wygląda dobór i wycena pojedynczego elementu awaryjnego, a inaczej produkcji seryjnej lub regularnych dostaw.

Przydatne informacje to:

• ilość sztuk,
• czy zapytanie dotyczy jednorazowej potrzeby, czy stałych dostaw,
• wymagany termin realizacji,
• czy dopuszczalne jest wykonanie zamiennika,
• czy element musi być zgodny z wcześniejszą dokumentacją lub próbką.

10. Co zrobić, gdy nie znamy wszystkich parametrów?

Nie zawsze wszystkie dane są dostępne. W takiej sytuacji warto przesłać to, co jest możliwe: zdjęcia, wymiary orientacyjne, opis maszyny, opis problemu oraz informacje o warunkach pracy. Na tej podstawie można określić, które parametry są kluczowe i jakie pomiary należy jeszcze wykonać.

Często pomocne jest również opisanie problemu, na przykład:

• uszczelnienie przecieka,
• element szybko się zużywa,
• uszczelnienie pęka,
• materiał puchnie,
• element wypada z gniazda,
• występuje zbyt duże tarcie,
• uszczelnienie nie wytrzymuje temperatury lub chemii.

Taki opis pozwala nie tylko dobrać zamiennik, ale czasem również znaleźć przyczynę awarii.

Podsumowanie

Do zapytania o uszczelnienie najlepiej przygotować podstawowe dane techniczne: wymiary zabudowy, medium, temperaturę, ciśnienie, rodzaj ruchu oraz oczekiwaną funkcję elementu. Jeżeli dostępny jest zużyty element, zdjęcie, oznaczenie lub rysunek techniczny, warto je dołączyć.

Komplet informacji skraca czas doboru, ułatwia wybór właściwego materiału i ogranicza ryzyko zastosowania nieodpowiedniego profilu. W przypadku aplikacji wymagających, takich jak chemia, przemysł spożywczy lub wysoka temperatura, szczególnie ważne jest dokładne opisanie warunków pracy oraz sposobu czyszczenia instalacji.